Prawo do działki i członkostwo to nie to samo

Działkowcem jest pełnoletnia osoba fizyczna uprawniona do korzystania z działki na podstawie prawa do działki. W praktyce prawo to najczęściej wynika z umowy dzierżawy działkowej albo z zatwierdzonej umowy przeniesienia praw i obowiązków wynikających z prawa do działki.

Członkostwo w PZD tworzy natomiast odrębną więź ze stowarzyszeniem. Oznacza to, że można jednocześnie mieć prawo do działki i nie należeć do PZD. Samo wystąpienie ze Związku nie powoduje utraty statusu działkowca.

Czy po rezygnacji z PZD można nadal korzystać z działki?

Tak. Art. 49 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych stanowi, że wystąpienie ze stowarzyszenia ogrodowego nie może powodować jakichkolwiek ujemnych następstw dla działkowca. Ustawa wprost wskazuje, że rezygnacja z członkostwa nie może stanowić podstawy rozwiązania umowy.

Zarząd nie może zatem uzależniać dalszego korzystania z działki od pozostawania członkiem PZD ani stosować wobec byłego członka mniej korzystnych zasad tylko dlatego, że wystąpił ze Związku.

Co nadal obowiązuje działkowca, który nie jest członkiem?

Brak członkostwa nie oznacza, że działkowiec przestaje podlegać zasadom obowiązującym w ogrodzie. Nadal wiążą go w szczególności:

  • ustawa o rodzinnych ogrodach działkowych,
  • umowa stanowiąca podstawę prawa do działki,
  • regulamin ROD, który obowiązuje wszystkie osoby przebywające na terenie ogrodu,
  • uchwały dotyczące korzystania z działek i funkcjonowania ogrodu — w zakresie, w jakim mają podstawę prawną,
  • obowiązek ponoszenia opłat ogrodowych i kosztów związanych z korzystaniem z działki.

Rezygnacja z członkostwa nie jest więc sposobem na uniknięcie opłat ogrodowych, regulaminu ani obowiązków wynikających z dzierżawy działkowej.

Co daje członkostwo w PZD?

Najważniejsza różnica dotyczy wpływu na działalność stowarzyszenia. Członek zwyczajny PZD może korzystać z uprawnień korporacyjnych przewidzianych w statucie, w szczególności brać udział w walnym zebraniu ROD, głosować oraz wybierać i być wybieranym do organów PZD.

Działkowiec niebędący członkiem zachowuje prawo do działki, lecz nie ma praw korporacyjnych wynikających z członkostwa. Nie bierze więc udziału w podejmowaniu decyzji jako członek stowarzyszenia tylko z tego powodu, że korzysta z działki.

Jak zostać członkiem PZD?

Działkowiec mający prawo do działki w ROD prowadzonym przez PZD może złożyć pisemny wniosek o przyjęcie w poczet członków. Szczegółową procedurę, właściwy organ i wymagania formalne określa aktualny statut stowarzyszenia.

Gwarancja z art. 48 ustawy, zgodnie z którą stowarzyszenie nie może odmówić przyjęcia działkowca spełniającego wymagania statutu, dotyczy osoby, która ma już prawo do działki. Nie oznacza to jednak, że osoba dopiero zainteresowana uzyskaniem działki nie może należeć do PZD — aktualny Statut przewiduje dla takich osób członkostwo współdziałające.

Ile czasu ma stowarzyszenie na odpowiedź?

Stowarzyszenie ogrodowe ma sześć miesięcy od dnia złożenia pisemnego wniosku na przekazanie informacji w sprawie nabycia członkostwa. Jeżeli termin ten upłynie bezskutecznie, ustawa wiąże z tym skutek przyjęcia działkowca w poczet członków.

Dla celów dowodowych warto złożyć wniosek za potwierdzeniem odbioru albo wysłać go przesyłką pozwalającą ustalić datę doręczenia. Od tej daty liczy się ustawowy termin.

Co zrobić w razie odmowy przyjęcia?

Co do zasady przed skierowaniem sprawy do sądu trzeba wyczerpać postępowanie wewnątrzorganizacyjne przewidziane w statucie. Sąd Najwyższy w uchwale z 16 kwietnia 2024 r., III CZP 40/23, wskazał jednak, że droga sądowa staje się dopuszczalna również po upływie sześciomiesięcznego terminu określonego w art. 50 ust. 2 ustawy, nawet jeżeli postępowanie wewnątrzorganizacyjne nie zostało wcześniej zakończone.

Termin jest krótki: zgodnie z art. 50 ust. 1 ustawy wynosi 30 dni od otrzymania ostatecznej uchwały organu stowarzyszenia ogrodowego. Przed skierowaniem pozwu trzeba sprawdzić treść uchwały, sposób jej doręczenia oraz to, czy prawidłowo wykorzystano drogę odwoławczą wewnątrz stowarzyszenia.

Czy pozbawienie członkostwa oznacza utratę działki?

Nie automatycznie. Utrata członkostwa i wypowiedzenie umowy dzierżawy działkowej to odrębne zdarzenia, podlegające innym przesłankom i procedurom. Sam fakt, że ktoś przestał być członkiem PZD, nie zastępuje podstaw wypowiedzenia określonych w art. 36 ustawy.

To samo zachowanie może jednak w konkretnej sprawie zostać ocenione zarówno na gruncie zasad członkostwa, jak i umowy dzierżawy działkowej. Zarząd musi wtedy osobno wykazać ustawową podstawę wypowiedzenia prawa do działki i dochować wymaganej procedury.

Najważniejsze zasady

  • Prawo do działki nie zależy od członkostwa w PZD.
  • Wystąpienie z PZD nie może powodować utraty działki ani innych ujemnych następstw.
  • Brak członkostwa nie zwalnia z opłat, regulaminu i obowiązków wynikających z umowy.
  • Członkostwo daje wpływ na sprawy stowarzyszenia, m.in. przez udział w walnym zebraniu.
  • Brak odpowiedzi na pisemny wniosek przez sześć miesięcy oznacza przyjęcie w poczet członków.
  • Na drogę sądową po ostatecznej uchwale w sprawie członkostwa są tylko 30 dni.